Ամբողջ աշխարհը գիտի մի պարզ ճշմարտություն՝ աշխարհում չկա այնպիսի երկիր, որտեղ հայերը չեն ինտեգրվել եւ դրական ազդեցություն չեն թողել այդ երկրի զարգացման գործում եւ իրենց շահերից բխող օգուտներ են բերել իրենց եւ այդ երկրին՝ ընդհանուր առմամբ բոլոր ոլորտներում: Աշխարհում չկա մի երկիր, որտեղ հայերի  համար ուրախ չլինեին  եւ չհպարտանային նրանց ներկայությամբ:

Երբ 1915թ. Ցեղասպանության հետեւանքով հայերը ստիպված էին լքել իրենց տները, նրանք ապաստան են տվել աշխարհի ամենատարբեր երկրներ։ Հայերը լուռ, տքնաջան կերպով աշխատել եւ ինտեգրվել են այդ հասարակություններում, քանի որ  շատ տաղանդավոր եւ ստեղծագործ ժողովուրդ են: Նախանձ մարդկանց մեջ ուրիշների հաջողությունները եւ ձեռքբերումները մշտապես առաջացնում են վախ եւ գրեթե ռեֆլեկտիվ ձգտում` պաշտպանելու իրենց, օգտագործելով բոլոր հնարավոր անարժան հնարքներն ու մեթոդները, որոնք գործում են մարդկային գիտակցության ամենացածր տողերում։


Որքան հաճախ է պատահում լսել ատամների տակից նախանձի կռճտոցն ու ճիչը: Կովկասյան թաթարների (այսպես կոչված՝ ադրբեջանցիների) հայերի նկատմամբ ատելությունը կապված է նրանց ցածր էթնիկ ինքնագնահատականի եւ հայության մշակութային ու պատմական գերազանցության մասին իրազեկվածության հետ: Թուրքաադրբեջանական քսենոֆոբիան հայերի կրոնի, մշակույթի եւ ընդհանրապես հայ ազգի էթնոսի նկատմամբ պայմանավորված է էթնոհոգեբանության տեսանկյունից ցածր էթնիկ ինքնագնահատման մեխանիզմի հետ: Այնպես որ, եթե էթնոսն ինքն իրեն չի ընդունում, չի ընդունում նաև այլ էթնիկ խմբեր: Քանի որ ադրբեջանցիների էթնիկ ինքնագնահատականը ցածր է, նրանք ատելություն են զգում այլ էթնիկ խմբերի նկատմամբ, որոնք ավելի բարձր են իրենց պատմական եւ մշակութային զարգացմամբ:

Մասնավորապես՝ ադրբեջանցիների կողքին ապրող հայերը մշտապես իրենց գոյությամբ հիշեցնում են ադրբեջանցիներին նրանց անլիարժեքության մասին, եւ այս դեպքում ագրեսիան դառնում է այս վերջինից ձերբազատվելու մեխանիզմ: Հայերի հաջողությունների նկատմամբ ադրբեջանցիների չար նախանձը դարձել է բարդույթ, անձնական դժգոհության և վշտի ընկալում: Հայերի հաջողությունների հանդեպ ադրբեջանցիների նախանձը ոչ մեկի չի զարմացնում: Նախանձում են թե՛ թույլատրելիին, թե՛ անկարելիին: Ադրբեջանական հիստերիան ալիքվում է բոլոր ԶԼՄ-ներով: Նախանձում են մարզիկներին, գործարարներին, զբոսաշրջիկներին, գիտնականներին, բժիշկներին եւ քաղաքական գործիչներին:  Ադրբեջանցիները նախանձում են ամեն ինչին, ինչը կարելի է  ու ոչ՝  թե՛  Հայաստանի պատմությանը, թե՛ մշակույթին, թե՛ ճարտարապետությանը, թե՛ խոհանոցին:

Աշխարհում հայերը շատ քիչ են, բայց նրանցից յուրաքանչյուրի գործունեությունն այնքան ակտիվ և ուշագրավ է, որ ամենուր նկատելի է, որտեղ էլ, որ լինի: Հենց սա է պատճառը, որ հայերը տարբերվում են այն բոլոր ժողովուրդներից, որոնց հետ ժամանակին տարաձայնություններ են ունեցել՝ թողնելով նրանց պատմության ստվերում:

Աշխարհի բազմաթիվ երկրներում հայտնի աշխարհահռչակ հայ գիտնականներ ու գործիչներ են ծնվել, սակայն դա նրանց չի խանգարել մնալ միասնական հայ ազգ: Նման խոշոր երևույթներից էր Գալուստ Գյուլբենկյանը՝ թուրքական բանկերի բաժնետոմսերի 30% -ի սեփականատերը։ Գալուստ Սարգսի Գյուլբենկյանը գործարար եւ միլիարդատեր էր, ով 20-րդ դարի կեսերին խոշոր նավթային մագնատ է եղել, ինչպես նաև բազմաթիվ նավթային ընկերությունների համահիմնադիր: Այդ նա էր աշխարահռչակ Պարոն 5% -ը, ում գրչով տերությունների, տվյալ պարագայում նախկին Օսմանյան կայսրության սահմանների քարտեզն էր գծագրվում: Այս վերջինի մասին մանրամասները տես ներկայացվող տեսագրությունում՝ սկսած 3.30 րոպեից:


Պատրաստեց Նադեժդա ԴԱԼՅԱՆԸ